Stut Theater

Interview met regisseur Lilian Vis Dieperink

“Project COHOST is een bijzonder en spannend experiment”

De nieuwe voorstelling Reflections, I do(n’t) need you van Project COHOST speelt zondag 29 maart op het International Community Arts Festival (ICAF). Elke drie jaar wordt in Rotterdam het ICAF georganiseerd. We spraken met Lilian over dit unieke project.

Hoe is deze samenwerking tot stand gekomen?

In 2017 zijn we door het ICAF benaderd. STUT bestond dat jaar 40 jaar, Cornerstone Theatre Company 30 jaar. Beide groepen zijn grondleggers in community theatre. Het leek het ICAF bijzonder dat die partijen een samenwerking aan zouden gaan. Dat jaar hebben makers van Cornerstone met spelers van Stut en de Van der Hoeven Kliniek de voorstelling The Forkth Path gemaakt. Dit was geïnspireerd op het sprookje van Hans en Grietje en ging over verleidingen. Die samenwerking was heel succesvol en zo ontstond de wens een aan langdurig project te werken waarbij we konden leren van elkaars methodiek. Stut heeft hierbij een derde partij betrokken, namelijk de Van der Hoeven Kliniek voor tbs in Utrecht waar we al langer mee samenwerken. Hieruit is Project COHOST ontstaan, een acroniem voor COrnerstone, Van der HOeven Kliniek en STut Theater. Co-hosting betekent samen iets tot stand brengen, voor ons de perfecte naam dus!

Hoe hebben jullie dit project vormgegeven?

Er zitten meerdere regisseurs op het project. In het begin is iedereen gestart met zijn eigen spelersgroep, later in het proces zouden we elkaar ontmoeten. We hebben nagedacht over hoe we een dialoog op gang kunnen brengen zodat de spelers elkaar kunnen leren kennen. Onze sounddesigner Misha Koole is als een boodschapper langs alle groepen gegaan waarbij hij opnames heeft gemaakt van berichten of vragen voor de andere groep. Of opnames van iets wat de spelers wilden vertellen over zichzelf. Dat leverde heel interessante gesprekken op. In de eerste instantie hadden de groepen best wat angst en vooroordelen naar elkaar, maar gedurende de audiodialoog ontdekten ze steeds meer overeenkomsten met elkaar en begonnen elkaar te inspireren en te adviseren. Ook als makers hebben we elkaar gedurende het proces bezocht en gewerkt met elkaars groepen.

Jullie zijn naar Cornerstone in Los Angeles geweest, hoe was dat?

In januari zijn we twee weken in Amerika geweest. Wij liepen rond bij Homeboys re-integratie voor ex-gangmembers, waar Cornerstone mee samenwerkt. Zij hebben geen idee waar Nederland ligt, kennen ons hele land niet. Het was voor hen heel bijzonder om berichten te krijgen van de andere kant van de oceaan. In deze berichten herkenden zij zichzelf, daar waren ze dan ook verbaasd over. Het is voor ons natuurlijk ook een unieke kans geweest te ervaren hoe Cornerstone met community theatre bezig is en wat het betekent voor de mensen met wie zij werken. Het Homeboys re-integratie project is veelomvattend, zo werken er vrijwillig artsen die tatoeages verwijderen. Leden van gangs hebben vaak gezichtstatoeages, wat feitelijk hetzelfde is als  een brandmerk. Het verwijderen hiervan is een stap naar een leven buiten de gang.

Community theatre is meer dan theatermaken…

Community art maakt onderwerpen en mensen zichtbaar, het blijft ten alle tijden belangrijk groepen die normaal niet gehoord worden zichtbaar te maken, dingen aan de kaak te stellen, mensen laten voelen dat ze er niet alleen voor staan. Zowel op het podium als in het publiek. Community theatre is een aparte tak van theater. Wat ik zo bijzonder vind is dat je als publiek voelt dat het niet zomaar ergens over gaat, maar over dingen uit het echte leven. Het haalt verhalen naar boven die je normaal niet zo snel hoort. Het raakt op een ander niveau dan andere vormen van theater. Het is geweldig dat er een ICAF is, zodat er een plek is waarbij we expertise met elkaar kunnen uitwisselen zodat het genre zich kan blijven ontwikkelen. De sfeer is heel bruisend omdat er mensen van over de hele wereld bij elkaar komen.

Hoe is de voorstelling verder ontwikkeld?

De twee Nederlandse groepen hebben elkaar inmiddels ontmoet. Sommigen hadden al heel intensief en intiem met elkaar gesproken, maar geen idee hoe de ander eruitzag. Voor de vrouwen was het de eerste keer dat ze een kliniek ingingen. Elke groep heeft aan hetzelfde onderwerp gewerkt en de afgelopen weken was het heel verrassend om te zien hoe elke groep een eigen invulling aan het onderwerp had gegeven. De leidende vraag van de voorstelling is: wie ben ik zonder de ander? Wat de groepen gemeen hebben is dat alle spelers afscheid hebben genomen van hun oude identiteit. Soms omdat ze in een andere omgeving zijn terechtgekomen, bijvoorbeeld de kliniek. Soms omdat spelers er bewust voor hebben gekozen hun oude identiteit los te laten, bijvoorbeeld omdat ze onderdrukt werden. Iedereen is op zoek naar een nieuwe identiteit en naar wie ze willen zijn. Wat ontzettend hartverwarmend was bij de eerste ontmoeting tussen de spelers van de kliniek en de spelers van Stut, wat zeven vrouwen zijn, was dat een van de kliniek spelers een schilderij had gemaakt voor de vrouwengroep met als inspiratie de multiculturele geëmancipeerde vrouw. De onzekerheden die er waren verdwenen hierdoor snel naar de achtergrond.

Wat maakt dit project voor jou bijzonder?

Ik heb op meerdere vlakken heel veel geleerd van dit project. Door het zien en samenwerken met andere makers word ik op een prettige manier uit mijn comfortzone geduwd wat ervoor zorgt dat ik mezelf verras en vernieuw. COHOST is een experiment, we hebben de ruimte en tijd genomen voor onderzoek en verdieping. Ik heb een bijzonder proces gehad met de dames die met Stut meespelen. Ik ben enorm trots op hoe kwetsbaar en tegelijkertijd ijzersterk ze op het toneel durven te staan. Hun verhalen hebben mij geïnspireerd en het is prachtig om te zien hoe zij elkaar ook inspireren en als rolmodel nemen. Ze zitten in andere fases van emancipatie, dus ondersteunen elkaar in het proces.

Wat gaan we zien in ‘Reflections’?

Het is een voorstelling met confronterende extremen. Als je bezig ben met een nieuwe identiteit  schiet je soms een beetje door in uitersten. Dit soort pijnlijke extremen komen terug in de voorstelling. De totaal verschillende achtergronden van de spelers en het besef dat we uiteindelijk allemaal mensen zijn: het is misschien een cliché, maar nog altijd relevant en actueel.

 

Meer weten over het ICAF? Kijk hier!

 

Geplaatst: di 7 Apr 2020